Home

“Qui tenait Huy, tenait la Meuse” luidt een gezegde over de kleine stad met zijn hoog op de rotsen gelegen citadel. Het betekent zoveel als “Wie Hoei in handen heeft, beheerst de Maas”. Het geeft de grote strategische waarde van de stad in een notendop weer en verklaart de vele belegeringen, verwoestingen en plunderingen die de stad heeft moeten ondergaan. Met name in de 17e eeuw werd Huy zwaar getroffen. De geplaagde inwoners beklaagden zich hierover in 1695, per brief bij hun soeverein, de Prinsbisschop van Luik. Volgens hen had geen stad in zijn land meer van de oorlog te lijden dan Huy.
Huy ligt op de plek waar het riviertje Hoyoux uitmondt in de Maas. De twee waterstromen worden van elkaar gescheiden door een rij steile heuvels, die hoog boven het water uittorenen. Vanaf de top van de heuvels kan je ver uitkijken over de Maas en de wegen die langs zijn oevers liggen. Het was een strategische positie en reeds rond het begin van de 10e eeuw werd er een kasteel aangelegd.
In 1672, gebruikten de Fransen de route door het Maasdal voor hun aanval op de Nederlandse Republiek. Aangezien de republiek tijdens de Hollandse- en de daarop volgende Negenjarige- en Spaanse Successieoorlog de spil was van de anti-Franse coalitie en die oorlogen zich voor een groot deel in de Spaanse Nederlanden afspeelden, werd het Maasdal een belangrijk strijdtoneel. Het was voor de veiligheid van de Republiek van wezenlijk belang dat de controle over de Maas niet in Franse handen zou vallen. Het werd de meest bloedige periode in de geschiedenis van Huy.
Op dat moment had de stad een kasteel dat bestond uit een lappendeken van vestingwerken. Het was sinds de 10e eeuw vele malen uitgebreid, aangepast en versterkt. Dit had het kasteel echter niet onneembaar gemaakt. Sterker nog, middels bombardementen vanuit de omliggende heuvels werd het kasteel tweemaal kort na elkaar, vrij eenvoudig ingenomen. In 1674 door de Spaanse legers en in 1675 door de Fransen. Bij hun vertrek, een jaar later, verwoestten de Fransen het kasteel.
In 1688 namen ze de stad opnieuw in en begonnen met de bouw van een kleine citadel. Begin 1689 trokken ze zich weer uit Huy terug, om er enkele maanden later terug te keren en de stad plat te branden.

Op de foto bovenaan de pagina staat de citadel zoals je die vanuit de heuvels in de stad ziet. Hieronder eerst een foto van de citadel komend vanuit Maastricht, daaronder een komend vanuit Namen.

???????????????????????????????

???????????????????????????????

Net als in Namen hebben ook in Huy zowel Vauban als Menno van Coehoorn aan de citadel gewerkt. Allereerst Menno van Coehoorn. Hij werd in 1692 naar de stad gestuurd om de verdediging ervan op orde te brengen. Om een nieuwe beschieting vanuit de heuvels te voorkomen liet hij het Fort Picard aanleggen als een vooruitgeschoven verdedigingspost. Vauban voegde hier het Fort Rouge aan toe nadat de Franse troepen de citadel in 1693 in wisten te nemen. Dit nieuwe fort had een zelfde functie als het fort van Menno van Coehoorn. Hij wist de stad vervolgens in 1694 weer te heroveren.
Ook tijdens de Spaanse Successieoorlog kwam Huy onder vuur te liggen. Op de heuvels aan de andere kant van het dal van de Hoyoux waren toen inmiddels ook forten gebouwd: Fort Joseph en Fort du Sart. Ook nu werd de stad verschillende malen ingenomen. De Geallieerden namen de stad in 1703 in, moesten hem in 1705 weer overgeven aan de Fransen, die er op hun beurt weer enkele maanden later werden verjaagd. Met deze laatste verovering kwam er een einde aan de agressie rond de stad.
Aan het eind van de Spaanse Successieoorlog, in 1713, werd een nieuw barrièretraktaat afgesloten. De Nederlandse Republiek kreeg daarin het recht om troepen te legeren in een reeks vestingsteden langs de grens tussen Frankrijk en de Spaanse Nederlanden, zoals dat na de Negenjarige Oorlog ook was bedongen. Ditmaal probeerden de onderhandelaars ook het recht te krijgen om troepen in Huy te legeren. Dat lukte niet, er werd juist afgesproken om de verdedigingswerken van de stad volledig te ontmantelen. Met dit werk werd in 1717 begonnen. Het duurde vervolgens een goede honderd jaar voordat er nieuwe vestingwerken op de heuvels werden gebouwd. Na de Napoleontische oorlogen werd Huy opgenomen in het Zuidelijk Frontier, de gordel van vestingwerken langs de grens van Frankrijk met het Koninkrijk der Verenigde Nederlanden. Het huidige België was daar onderdeel van.
De nieuwe grensversterking moest Franse agressie in de toekomst gaan voorkomen. Een goede verdediging van de Maas, als belangrijke transportroute voor troepen en materieel, was daarin onontbeerlijk. Op de plek van het oude kasteel verrees tussen 1818 en 1823 de imposante citadel, die de stad nog altijd domineert.

???????????????????????????????

Hij rijst als een massief blok, 17 meter hoog, op uit de heuvel waarop hij is gebouwd, en neemt deze volledig in beslag. Hierdoor heeft de citadel de vorm gekregen van een onregelmatige vierhoek met drie lange zijden en een korte zijde. Op elke hoek ligt een bastion. Het geheel is afgesloten door een vlak bomvrij dak met een rondom lopende borstwering.
Twee van de lange zijden zijn gericht op de Maas. Een beheerst de brug over de rivier, die daar al sinds de Middeleeuwen ligt en de andere zijde beheerst de rivier en de wegen richting Namen, de kant van waaruit de vijand te verwachten was. Dit zijn tevens de twee hoogste zijden van de citadel, ze tellen ieder drie lagen en zijn voorzien van kanonkazematten. Het grootste deel daarvan ligt op de onderste bouwlaag, in de kelders. Aan de voet van de citadel, in het front dat de wegen naar Namen beheerst, is een extra rij kanonkazematten aangelegd. Ze liggen in een apart gebouw dat via een gang, uitgehakt in de rotsen, met de citadel verbonden is.
De derde lange zijde kijkt uit over het dal van de rivier Hoyoux en vormde de verdediging ten opzichte van de heuvels aan de andere kant van dit rivierdal. Tijdens de belegeringen van de 17e eeuw was de citadel van hieruit verschillende keren gebombardeerd. Dit front telt een laag en is geheel voorzien van kanonkazematten.
In de korte zijde is de entreepoort ondergebracht. Deze werd verdedigd door een losstaande, lage, toren, rondom voorzien van schietgaten voor musketten. Hij was via een caponnière verbonden met de citadel. Deze caponnière vormde tevens de toegang tot het fort. Dit geheel is in de loop van de 19e eeuw vervangen door de gemetselde muur die tegenwoordig voor de poort ligt.
De vier muren van de citadel omsluiten een binnenplein dat op het vloerniveau van de bovenste bouwlaag ligt. Het binnenplein kan via een trap vanaf de toegangspoort worden bereikt. De soldatenvertrekken, voorraadruimtes en de bovenste laag kazematten konden vanaf dit plein betreden worden. Via een trap kon men afdalen naar de lager gelegen vertrekken. Een andere trap leidde vanaf het binnenplein naar het dak van de citadel, van waaruit de wijde omgeving bekeken kon worden.
De citadel bood ruimte aan 600 manschappen en was bewapend met 34 kanonnen en 16 mortieren.
In de kelders naast de hoofdentree ligt nog een restant van het oude kasteel: de waterput. Deze 90 meter diepe put uit de 16e eeuw had alle sloopwerkzaamheden overleefd en werd opgenomen in de nieuwe citadel.

Op de foto hierboven is de binnenplaats zichtbaar. Op de foto’s hieronder eerst een uitzicht vanaf het dak op de muren van de citadel, daarnaast de lager gelegen geschutbatterij in het front richting Namen. De andere twee foto’s laten de binnenplaats zien en een van de gangen in de citadel.

???????????????????????????????    ???????????????????????????????  ???????????????????????????????    ???????????????????????????????

Al snel na het onafhankelijk worden van België, in 1831, verloor de citadel zijn militaire functie en ging dienst doen als gevangenis. Hoewel de militaire functie later in de 19e eeuw nog eenmaal werd hersteld bleef de citadel vooral als gevangenis in gebruik. Hij heeft nooit onder vuur gelegen.
Gedurende de Tweede Wereldoorlog was de citadel een gevangenis voor politieke gevangenen en mensen uit het lokale verzet. Ze leefden er onder barre omstandigheden.
Er is een museum over het leven van de gevangenen in de citadel ingericht. Er zijn onder andere korte filmpjes te zien waarin oud gedetineerden vertellen over hun ervaringen.
Net als in Namen rest van de oude vestingwerken waar Vauban en Coehoorn aan hebben gewerkt dus niets meer. Toch is het wel interessant om de vesting hier te behandelen en hem te bezoeken.
Ten eerste vanwege de geschiedenis. Het Maasdal nam een vitale positie in, in de verschillende oorlogen van Lodewijk XIV en had voor ons land een grote strategische waarde. Er is hier veel gevochten en Huy heeft werkelijk onder vuur gelegen.
Ten tweede vanwege de werkzaamheden die zowel Coehoorn als Vauban hier hebben uitgevoerd. Er is weliswaar niets meer van over. Het waren wel de twee belangrijkste vestingbouwkundigen en belegeraars van hun tijd.
Ten derde vanwege de huidige citadel en zijn ligging. Het is een mooi en zeer indrukwekkend bouwwerk. Dat is alleen al de moeite van het bezoek waard. De ronde ramen en ventilatieopeningen met schietgaten ernaast geven hem een karakteristiek uiterlijk. De uitzichten vanaf het dak op de omgeving zijn spectaculair.
De strategische waarde en de lange militaire geschiedenis van de plek druipen er vanaf.

Advertenties

One thought on “Huy

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s